KALIN ANADOLUCULUK

İsmet Özel’in “Kalın Türk” risalesinde, başlık “Türk” ismine vurgu yapsa da, üç mesele yer alıyor: Türklük, Medeniyet, Anadoluculuk. İsmet Özel, “Anadoluculuk” şeklinde bir kavramı telaffuz etmemekle beraber bu akımın içinde. Makalenin amacı da bu tezin sağlamasını yapmak.

Türkiye’de İslamcılık düşüncesinin entellektüel zeminde iki kanadı var. Bunlardan biri ulus- devlet tasavvurunu eleştirel zihniyetle ele alan “yeryüzü Müslümanlığı” fikridir. Diğeri de işte yerli düşünce olan Anadoluculuk. Türkiye’de İslamcılık düşüncesinin ilk kanadı, en güzide fikir adamlarının Anadolucu çizgiyi kalınlaştırmasından rahatsız. Oysa bu düşünce eskilerin tabiriyle “nev-i şahsına münhasır”, yenilerin deyişiyle orjinal. Türk denilen şeyin bir kavim olmadığı, Anadolu’da yaşayan ya da Anadolu’dan geçen kavimlerden Müslümanlaşanların oluşturduğu bir “millet” oluşunu ifade ediyor.

                Osmanlı’ya Türkçülük fikri Rusya ve Kafkasya’dan geliyor. Yusuf Akçura, Ahmet Ağaoğlu,
Hüseyinzade Ali Bey üzerinden. Akçura, dinin Türk Milleti’nin teşekkülünde bir unsur olabileceğini, Türklüğün birleşmesine hizmet edebileceğini, İslam’ın Hristiyanlıktaki gibi, "Milliyetlerin doğmasını kabul edecek şekilde değişmesi" gerektiğini,  dinlerin ırkların emrine girmesi gerektiğini teklif ediyor. Türk milliyetçiliğinin kaynaklarının Turan’da değil, Anadolu’da bulunduğunu ileri süren Anadoluculuğun çıkışı Turancılığa bir cevap olmuştur. Hatta Turan fikrini “yabancı ideoloji” sayan Anadoluculuk, Anadolu Türkleri ile sınırlı bir “millet” kavramı üzerinden düşünce üretti.

                İsmet Özel’in “Anadoluculuk” düşüncesine bağlı bir fikri ifade ettiğini mukayeseli okuma ile ele alacağız. Necip Fazıl ile Nurettin Topçu’dan bir iki örnek vererek, İsmet Özel’in Türkiye’deki “yerli” İslamcılık düşüncesinin gövdesini kalınlaştırdığını iddia etmekteyiz.

                Necip Fazıl, “Bâbıâli” adlı eserinde der ki: “Halbuki biz, Türk’ü müslüman olduğu için sevecek ve müslümanlığı nispetinde değerlendirecek bir milliyetçilik anlayışı peşindeydik ve bu anlayışa ‘Anadoluculuk’ adını veriyorduk. Bir konferansımızda, 15 yıl sonra söyleyeceğimiz gibi, ‘eğer gaye Türklükse mutlaka bilmek lâzımdır ki, Türk müslüman olduktan sonra Türktür!’ tezini güdüyorduk” (KISAKÜREK, 2010a: 340- 1). Necip Fazıl’a göre milliyetçilik, menba istikametinde değil mansap istikametinde, yani kendisini tarih planında teşkil eden ırk ve toprak şartlarını geride bırakmış, her türlü ırk ve toprak yobazlığına düşman; belli başlı bir iman, mukaddesat, tefekkür, tahassüs, hayal, hatıra, meşrep, eda, ve lisan birliğinin ördüğü, tek nüshalı ve şahsiyetli bir ruh necsinden ibarettir; mutlak ve müstakil bir vahit temsil eden bu ruh necsinin zarfı da Anadolu’dur (KISAKÜREK, 2010b: 399- 400).

                Necip Fazıl’ın bu söyleminin temelleri 1924’te Mehmet Halit Bayrı’nın yayınlamaya başladığı Anadolu Mecmuası’nda ifade edilir. Malazgirt Savaşı (1071) ile yeni bir çığır açıldığı söylenir; Turancılığa karşı, Anadolu Milliyetçiliği fikri işlenir. Anadoluculuk, Hilmi Ziya Ülken, Ziyaettin Fahri Fındıkoğlu, Necmettin Halil Onan, Mükrimin Halil, Hamit Sadi Selen, Muhittin Birgen, Memduh Şevket Esendal, Remzi Oğuz Arık, Nurettin Topçu tarafından seslendirilir. Ancak onun “Anadolu İslamcılığı” şeklinde tasavvur edilmesi Necip Fazıl ile Nurettin Topçu’ya nasip olacaktır. Gerçi Necip Fazıl, Topçu ile “ayrı ve aykırı” düştüğünü yazar. Hatta Yunus Emre’yi “kendi vehmi yolunda gördüğü” için eleştirir. Bir de O’nun İslam Sosyalizmi’ne tahammül edemez (KISAKÜREK, 2010a: 338). Ama ne gam. İşte İsmet Özel de Topçu gibi “İsyan” demiştir ve toplumculuğu mesele etmiştir.

Nurettin Topçu, Necip Fazıl’ın Anadolu’ya yaptığı vurguyu arttırdı: “Bizim milletimiz, Orta Asya’dan kaynayan Türk ırkından çıkmış ve dokuzyüz yıl önce Anadolu’da kurulmuştur. İlmî adı “Anadolu Türkleri Tarihi” olan bu millet, Türk ırkından ayrılan Oğuz boylarının müslüman olarak Anadolu’ya yerleşmeleri ile başlamış oldu. Göçebe olan Türkmen, Anadolu’da toprağa yerleşti; cenkçi iken çiftçi oldu. Şamanlıktan kurtulup İslam’a sığındı. Eski, geri ve iptidai inançlarını bırakarak sonsuzluğun iradesini kazandı” (TOPÇU, 1978: 50). Topçu, İslamcıları eleştirerek Anadolu’nun millet gerçeğini gösterir: “Bu milletin halkını bu toprak yaratmıştır. Bu hakikatten gafil olan memleket çocuğu, zaman zaman soydan ve vatandan ayrı İslamcılık, yine vatan toprağından kaçan Turancılık gibi bedenden ve kalpten ayrılmış sevdalar peşinde koşmaktan yorulmuş, aldanmış ve memleket mukadderatını her bir devirde aldatmıştır (…) İslamcılar, bu memleket çocuğunu yetiştiren emek ve toprağın hakkını inkar ettiler. Coğrafya ile iktisadın milletin iskeleti olduğunu, İslam’ın da ona hayat verici ruh olduğunu, ruhun bedenden, bedenin ruhtan ayrılamayacağını düşünmediler (…) Turancılığa gelince, bu ülkünün daha hareket noktası çürüktü: Turancılar soyu milletle karıştırıyorlardı (…) Turandan bir çok milletler ayrılmış, Türk kavimlerinin bir çoğu da henüz  millet kurmamışlardı, Osmanlı(cı)lar, belli bir insanlığın haklarını isteyen hukuk ve ahlâk davacılarıydı. Namık Kemal ve arkadaşları sanki insansız bir vatan sevgisi ile milletin mazlum bedeninden uzakta bir hürriyet terennüm ettiler” (TOPÇU, 1978: 42- 3).

                 İsmet Özel, “Kalın Türk” ile selefi olan iki yazarın vurgusunu genişletmektedir. Tıpkı Topçu gibi “İslamcılığı” eleştirir: “Şimdiki fundamentalist Filistin atkısı sarıp molotof kokteyli atıyor, üç parmakla yemek yemiyor. Bence fundamentalizm üç parmakla yemek yemektir, ama başkalarına gerçekten ‘keşke ben de böyle yemek yesem’ dedirtecek tarzda yemektir” (ÖZEL, 2010: 31). Anadolu halkının Müslümanlaşarak “Millet”e dönüştüğü hususunda da Necip Fazıl ile Topçu’nun söylemini aşan bir zemine ulaşarak der ki: “Türkiye, bütün diğer halkı Müslüman ülkelerden farklı bir yer. Diğer coğrafyalarda İslam’la birlikte bir Araplaşma vardır. Halk, halk olarak yerinde durur, hak dini benimser. Sadece din değiştirmiştir. Halbuki Türkiye, Müslümanlar buraya geldikleri için vatan olmuş bir ülkedir” (ÖZEL, 2010: 40). Halkın Müslüman olması ve toprağın da vatan olması, biri diğerini sağlayan kimliklerdir. İkisinden biri kaldırılırsa kimlik değişir (ÖZEL, 2010: 42).

Özel, Necip Fazıl ve Topçu’nun vurgularını üç kanıt ileri sürerek sağlamlaştırır: 1) Türkiye İslamî homojenizasyonunu cumhuriyetle birlikte tesis etti. Mübadele ile Türk Hristiyanlar Yunanistan’a verilip, Türk olmayan Müslümanlar Yunanistan’dan alındı. 2) Balkan ve Kafkasya’dan Müslümanlar buraya gavur olmamak için geldiler. Gelenlerin sayısı 12 milyon kadardır: Çerkezler, Abhazyalılar, Dağıstanlılar, Gürcüler, Çeçenler, Boşnaklar, Pomaklar, Arnavutlar. 3) Türkiye Cumhuriyeti etnik İslamcılık yaptı. Çünkü, devlet kadrolarını emanet edeceği unsurları seçerken sadece Müslüman kökenlileri tercih etti. Bu Türkiye’nin İslamî homojenizasyonunda çok büyük rol oynamıştır (ÖZEL, 2010: 43- 45).

                Kitabın bir de Medeniyet tezi var. Teze göre Medeniyetler Savaşı, olmamalı. “Zira, Batı Medeniyeti, tek hakim medeniyet, aynı zamanda tek medeniyet” (ÖZEL, 2010: 31). Özel’e göre, İslam Medeniyeti, Sümer Medeniyeti kadar ölüdür. Birisi canlandırmak istiyorsa, bilmeli ki medeniyet inşası genellikle insanların teorik bir çerçeve kurmaları ile sonuçlanır ve dinin de bu teorik çerçeveye girmesini zorlar (ÖZEL, 2010: 35- 36). Bu düşünce kabul edilir veya edilmez; ancak Türkiye’de yeniden bir millet olma ve birlikte yürümeyi başaracak bir olgunluğa ulaşılacaksa, bu milletin dünyaya bir “medeniyet” göstermesi gerekeceği açıktır.

                Kitapla ilgili bir iki küçük ayrıntı daha vermek gerekiyor. İsmet Özel kitabın önsözünde Yunus Emre’ye atıf yapıyor: Bezirgânım, metaım yok/ Alana satmaya geldim. Necip Fazıl’ın da Topçu’nun da Yunus Emre’den çok etkilendiği bilinmektedir. Pir Sultan’a değil de Yunus Emre’ye gitmeleri önemli.

                Özel, Sabahattin Eyüboğlu, Azra Erhat, Cevat Şakir’in savunduğu kültür tezini açıkça eleştiriyor. Hititler gibi eski uygarlıklardanız, demenin Anadolu’yu Hristiyan anavatanı kılacağına işaret ediyor. Türkiye’yi zemini İslamiyet olan bir bütünlük şeklinde kavrayarak Mavi Anadoluculuğu tashih ediyor. Ortaya Türk’ten ziyade, sadece “kalın bir Müslüman Anadolu” çıkıyor.

 

-          KISAKÜREK Necip Fazıl, Bâbıâli, Büyük Doğu Yayınları, 2010a

-          KISAKÜREK Necip Fazıl, İdeolocya Örgüsü, Büyük Doğu Yayınları, 2010b

-          ÖZEL İsmet, Kalın Türk, Şûle Yayınları, 2010

-          TOPÇU Nurettin, Milliyetçiliğimizin Esasları, Dergâh Yayınları, 1978

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !